Соңғы жылдары Қазақстан технологиялық серпіліске негіз болатын инфрақұрылымды қалыптастырды. Бүгінде мемлекеттік қызметтердің 90,3%-ы электрондық форматта қолжетімді, ал халықтың 97,5%-ы интернетке қосылған. 2025 жылы IT-қызметтер экспорты 1,142 млрд долларға жетті. 2020 жылы бұл көрсеткіш 33,5 млн доллар болған еді.

Келесі кезеңде цифрлық шешімдерді мемлекеттік басқарумен ғана шектемей, өнеркәсіпте, энергетикада, ауыл шаруашылығында және логистикада пайдалану қажет. Бұл Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың толыққанды цифрлық экономиканы қалыптастыру бағытына сәйкес келеді. Мемлекет басшысы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні экономикаға іс жүзінде енгізу қажеттігін атап өтті.

Миллиардтаған инвестициялар және отандық әзірлемелер

Ең ірі жобалардың бірі — Екібастұздағы Data Center Valley. Жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылым саласындағы халықаралық ынтымақтастық 10 млрд долларға дейінгі келісімдер пакетін көздейді. Жоба ауқымды есептеу қуаттарын құруды қарастырады. Оның бірінші кезеңін коммерциялық пайдалануға беру 2027 жылдың үшінші тоқсанына жоспарланған.

Сонымен қатар елде суперкомпьютерлік инфрақұрылым мен ұлттық тілдік модельдер дамып келеді. Алайда ұзақ мерзімді нәтиже серверлердің санына ғана емес, қазақстандық мамандардың сұранысқа ие өнімдер жасау қабілетіне де байланысты болады.

Бұған мысал ретінде генеративті видео саласында жұмыс істейтін Higgsfield стартапын атауға болады. 2026 жылдың тамызында компания бизнесін 5,4 млрд долларға бағалау кезінде 400 млн доллар инвестиция тартты. Бұл жағдай Қазақстанның технологиялық экожүйесі тек инфрақұрылымға қызмет көрсетумен шектелмей, жаһандық жасанды интеллект нарығымен байланыса алатынын көрсетеді.

Басты өлшем — экономикалық қайтарым

Жасанды интеллектінің әлеуеті IT саласынан әлдеқайда кең. Энергетикада алгоритмдер апаттардың алдын алып, тоқтап қалу уақытын қысқарта алады. Өнеркәсіпте өндірісті оңтайландыруға, логистикада тасымалды жеделдетуге, ал ауыл шаруашылығында ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.

Сонымен бірге технологиялық серпіліс білімге, инженерлік құзыреттерге және әзірлемелерді коммерцияландыруға инвестиция салуды талап етеді. Қазақстан есептеу қуаттарының өз индустриясын, жаңа жұмыс орындарын және бәсекеге қабілетті цифрлық экспортты дамытуға негіз бола алатынын дәлелдеуі тиіс.

Стратегиялық мақсат — шикізат пен энергия экспортынан жоғары қосылған құны бар өнімдер жасауға көшу. Қазақстанның өңірдегі маңызды технологиялық орталықтардың қатарына қосыла алуы жасанды интеллект саласына деген халықаралық қызығушылықты өлшенетін экономикалық нәтижеге айналдыру қабілетіне байланысты болады.

2. Суперкомпьютерлер мен деректер орталықтары: Тоқаев тұсында Қазақстан цифрлық экономиканың қандай моделін қалыптастырып жатыр?

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының жарияланымында Қазақстанда жасанды интеллектіні дамыту тек жаңа цифрлық сервистерді енгізу ретінде ғана емес, сонымен қатар жеке инфрақұрылымдық базаны қалыптастыру ретінде қарастырылады.

Авторлар елге модельдер әзірлеу, оларды үлкен деректер жиынтығында оқыту және сыртқы клиенттерге есептеу қызметтерін ұсыну үшін қандай жағдайлар қажет екеніне назар аударады. Мұнда энергетиканы, заманауи үдеткіштерді, деректер орталықтарын, бағдарламалық модельдерді және қолданбалы өнімдерді қамтитын тұтас тізбек туралы сөз болып отыр.

Қазақстанда қазірдің өзінде екі суперкомпьютер іске қосылды, ал үшіншісін 2026 жылдың соңына дейін пайдалануға беру жоспарланған. Сонымен қатар Екібастұздағы Data Center Valley жобасы дамып, деректерді өңдеу орталықтары құрылып, Каспий арқылы халықаралық деректерді тасымалдау арналары дамытылып жатыр.

Бұл бағыттардың әрқайсысы әртүрлі міндет атқарады: суперкомпьютерлер күрделі есептеулерді қамтамасыз етеді, деректер орталықтары ақпаратты сақтауға және сервистерді пайдалануға мүмкіндік береді, ал телекоммуникациялық бағыттар инфрақұрылымды сыртқы нарықтармен байланыстырады.

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2026 жылғы 28 қазандағы «Қазақстанның жаңа тарихи кезеңіндегі өзекті міндеттер» атты Қазақстан халқына Жолдауында цифрлық экономика жаңа экономиканы қалыптастыру бағыттарының бірі ретінде белгіленді.

Негізгі назар жасанды интеллектіні іс жүзінде қолдануға, деректерді өңдеу орталықтарын дамытуға, суперкомпьютерлердің жұмысына және Каспийдегі талшықты-оптикалық желіні аяқтауға аударылды. Бұл шешімдердің маңызы орнатылған серверлердің санымен емес, олардың кәсіпорындардың өнімділігін арттыруға, мемлекеттік қызметтерді жақсартуға және жаңа экспорттық өнімдер жасауға қаншалықты көмектесетінімен анықталады.

Есептеу инфрақұрылымын іс жүзінде пайдалану да дамып келеді. Alem.Cloud ұлттық кластерінің ресурстары мемлекеттік органдарға, ғылыми институттарға, университеттерге, стартаптар мен компанияларға ұсынылған. Қазіргі уақытта қуаттардың 90%-дан астамы 50-ден астам ұйым арасында бөлінген.

Мұндай модель инфрақұрылымды ірі сыртқы тапсырыс берушілер үшін ғана емес, ғылыми зерттеулер, мамандар даярлау және қазақстандық шешімдер әзірлеу үшін де пайдалануға мүмкіндік береді.

Жасанды интеллект экономикасы энергетика, чиптер мен есептеу қуаттары ұлттық модельдермен және нарық сұранысына ие қолданбалармен байланысқан жағдайда ғана біртұтас жүйе ретінде жұмыс істейді.

Соңғы жылдары Қазақстанда цифрлық сектордың ғылыми және коммерциялық құрамдас бөліктері айтарлықтай өсті. Зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындар 2018 жылғы 72,2 млрд теңгеден 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге дейін өсті. Бұл — номиналды мәнде 3,6 есе өсім.

2020–2025 жылдар аралығында IT-қызметтер экспорты 33,5 млн доллардан 1,142 млрд долларға дейін ұлғайды.

Зерттеулерге салынған инвестициялардың өсуі жаңа технологияларды әзірлеу мүмкіндіктерін кеңейтеді, ал экспорттың артуы қазақстандық цифрлық шешімдерге халықаралық сұраныстың өсіп келе жатқанын көрсетеді.

Ендігі маңызды міндет — осы әлеуетті құрылып жатқан есептеу инфрақұрылымымен байланыстыру. Бұл жергілікті компанияларға өз өнімдерін әзірлеуге және ауқымын кеңейтуге көмектесуі тиіс.

Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 34 есеге жуық өсті: әлемдік БАҚ Тоқаевтың цифрлық экономика бағытының алғашқы нәтижелері туралы

2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 1,142 млрд долларға жетті. Салыстыру үшін айтсақ, 2020 жылы отандық цифрлық қызметтердің шетелдегі сатылымы небәрі 33,5 млн доллар болған. Бес жыл ішінде көрсеткіш 34 есеге жуық өсіп, IT секторын елдің сыртқы саудасындағы маңызды бағыттардың біріне айналдырды.

Бұл туралы британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымы хабарлады. Басылымның жарияланымы есептеу инфрақұрылымын құру жобаларына, халықаралық технологиялық компаниялармен ынтымақтастыққа, отандық жасанды интеллект шешімдерін дамытуға және жаңа технологияларды түрлі салаларда қолдануға арналған.

Мұндай өсімнің артында бағдарламалық жасақтама әзірлеу, IT-консалтинг, бұлтты шешімдер және басқа да цифрлық қызметтер нарығының кеңеюі тұр.

Көптеген дәстүрлі тауарлардан айырмашылығы, бағдарламалық өнімдерді әр жолы жаңа өндірістік инфрақұрылым құрмай-ақ әртүрлі елдердің клиенттеріне ұсынуға болады. Алайда халықаралық нарықта табысты бәсекелесу үшін компанияларға білікті әзірлеушілер ғана емес, сонымен қатар өз өнімдері, сенімді сервис, деректерді қорғау жүйесі және дамыған сату арналары қажет.

Бұл бағытты одан әрі дамыту Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген міндеттерге сәйкес келеді. Құжатта цифрландыру мен жасанды интеллект жаңа экономиканы қалыптастыру құралдары ретінде қарастырылады.

Әңгіме тек технологияларды енгізу туралы емес, оларды өндіріс пен мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру, шығындарды қысқарту және жоғары қосылған құны бар өнімдер жасау үшін іс жүзінде пайдалану туралы болып отыр.

IT саласы үшін бұл келесі деңгейге өту міндетін білдіреді. Жеке мамандардың шетелдік тапсырыстарды орындауынан бастап, өз бағдарламалық өнімдерін, технологиялық шешімдерін және ұзақ мерзімді цифрлық сервистерін сатуға дейінгі жолды еңсеру қажет.

Мұндай тәсіл компанияларға шетелдік клиенттердің тапсырыстарын орындаумен ғана шектелмей, әртүрлі нарықтарда масштабтауға болатын өнімдер арқылы тұрақты кіріс қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Өсу әлеуеті әлі де айтарлықтай. 2025 жылы Қазақстанның IT-қызметтер экспортынан түскен кірісі олардың импортына жұмсалған шығындардан 2,6 еседен астам жоғары болды.

Келесі бағдар — 2030 жылға қарай экспортты 5 млрд долларға жеткізу. Ол үшін компаниялар өз әзірлемелерін белсенді дамытып, зияткерлік меншік құқықтарын сақтап, халықаралық нарықтарға шығуы қажет.

Қосымша сұранысты жасанды интеллект, бұлтты технологиялар, автоматтандыру, киберқауіпсіздік және деректерді талдау саласындағы шешімдер қамтамасыз ете алады. Бұл ретте капиталға және заманауи есептеу ресурстарына қолжетімділік маңызды рөл атқарады.

Бұл өсімнің ғылыми негізі де бар. 2018–2025 жылдары зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындар 72,2 млрд теңгеден 261,5 млрд теңгеге дейін өсті. Бұл — номиналды мәнде 3,6 есе өсім.

Ендігі маңызды міндет — қаржыландырудың артуы зерттеулер көлемімен ғана емес, нарыққа жететін әзірлемелер санымен де көрініс табуын қамтамасыз ету.

Ғылыми нәтижелер сұранысқа ие технологиялар мен экспорттық өнімдерге айналған кезде, олар цифрлық экономиканың өсуіне қосымша серпін береді.

Сондықтан 1,142 млрд доллар — 2025 жылдың жай ғана қорытынды көрсеткіші емес, IT-экспортты одан әрі кеңейтудің бастапқы нүктесі.

Қазақстаннан әлемдік жасанды интеллект нарығына: Тоқаевтың цифрлық экономика бағыты технологиялық стартаптарды қалай қолдайды?

Қазақстандық мамандар халықаралық нарыққа бағытталған технологиялық өнімдерді жасауға барған сайын белсенді қатысып келеді. Осындай жобалардың бірі — генеративті жасанды интеллект саласында жұмыс істейтін Higgsfield компаниясы.

Оның дамуы NVIDIA мен TCV венчурлық компаниясын қоса алғанда, ірі әлемдік инвесторлардың назарын аударды. Бұл туралы британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымы Қазақстандағы қарқынды дамып келе жатқан жасанды интеллект саласына арналған жарияланымында атап өтті.

Higgsfield жасанды интеллектінің көмегімен видео жасауға арналған құралдарды әзірлейді. Компанияның мәліметінше, платформаның тіркелген пайдаланушыларының саны 40 миллионнан асты. Сонымен қатар жобаның Қазақстанмен тікелей байланысы бар: мұнда халықаралық аудиторияға арналған өнімді әзірлеуге және дамытуға қатысатын 300-ден астам маман жұмыс істейді.

Компания бизнесті кеңейту үшін капитал тартуды жалғастырып келеді. 2026 жылдың тамызында Higgsfield бизнесті 5,4 млрд долларға бағалау кезінде Series B инвестициялық раунды аясында 400 млн доллар алды. Кейін компания NVIDIA мен TCV венчурлық компаниясының қатысуымен инвестициялық раундты кеңейту туралы жариялады.

Мұндай инвесторлардың қызығушылығы генеративті жасанды интеллект технологияларына, соның ішінде видеоконтент жасау мен өңдеуге арналған құралдарға сұраныстың артып келе жатқанын көрсетеді.

Бұл оқиға қазақстандық командалардың миллиондаған адам пайдаланатын жаһандық технологиялық өнімдерді жасауға қатыса алатынын көрсетеді.

Ел экономикасы үшін осы әлеуеттің қандай бөлігі Қазақстанда дамитыны маңызды. Яғни инженерлер мен зерттеушілер қай жерде жұмыс істейді, жаңа құзыреттер қалыптаса ма, білікті жұмыс орындары ашыла ма және әзірленген технологияларға зияткерлік меншік құқықтары елде қала ма — осы мәселелердің маңызы зор.

Мұндай тәсіл Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген міндеттерге сәйкес келеді. Онда жасанды интеллект нақты нәтиже беретін жаңа экономиканы қалыптастыру туралы айтылған.

Әңгіме өнімділікті арттыру, жоғары технологиялық салаларды дамытуға жағдай жасау және жоғары қосылған құны бар өнімдер шығару туралы болып отыр. Бұл тұрғыда технологиялық компанияларға салынған инвестиция көлемімен қатар, олардың Қазақстанда қалыптастыратын құзыреттері де маңызды.

Higgsfield отандық технологиялық экожүйенің кеңеюі аясында дамып келеді. Қазақстанда бағасы 1 млрд доллардан асатын технологиялық бизнес — бес «бірмүйізді» компания бар.

Алайда компанияның жоғары бағалануы оның экономикаға қосатын үлесі де соншалықты жоғары дегенді білдірмейді. Мұндай үлес Қазақстанда қанша маманның жұмыс істейтініне, негізгі әзірлемелердің қай жерде жүргізілетініне, қандай экспорттық кіріс қалыптасатынына және жасалған технологияларға құқықтардың елде қалуына байланысты.

Цифрлық сектордың динамикасы осы бағыттағы даму негізінің біртіндеп кеңейіп келе жатқанын көрсетеді. Зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындар 2018 жылғы 72,2 млрд теңгеден 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге дейін өсті.

2020–2025 жылдары IT-қызметтер экспорты 33,5 млн доллардан 1,142 млрд долларға дейін ұлғайды.

Бұл көрсеткіштер Higgsfield компаниясының қаржылық нәтижелерін емес, жалпы сектордың дамуын сипаттайды. Дегенмен олар цифрлық технологиялардың Қазақстан экономикасы мен сыртқы саудасындағы маңызы артып келе жатқанын көрсетеді.

Келесі қадам — осындай компаниялардың халықаралық табысы ел ішінде ұзақ мерзімді нәтиже беруін қамтамасыз ету: жаңа құзыреттер, жұмыс орындары, өз әзірлемелері және экспорттық кіріс қалыптастыру.

NVIDIA басшысының сапары және Қазақстанның цифрлық экономикасы: шетелдік технологиялық компаниялар қандай мүмкіндіктер көреді?

NVIDIA негізін қалаушы әрі бас директоры Дженсен Хуангтың Қазақстанға сапары елдегі жасанды интеллект пен есептеу инфрақұрылымын дамытуға қосымша назар аудартты.

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының хабарлауынша, талқылаудың негізгі тақырыптары технологиялық ынтымақтастықтың перспективалары, жасанды интеллектіні қолдану және қазақстандық мамандардың жаһандық цифрлық индустрияны дамытуға қатысу мүмкіндіктері болды.

Қазақстан үшін мұндай байланыстар заманауи жабдықтарға қол жеткізумен ғана шектелмейді. Жетекші технологиялық компаниялармен ынтымақтастық тәжірибе алмасуға, мамандар даярлауға, бірлескен әзірлемелер жүргізуге және жергілікті командаларды халықаралық жобаларға тартуға мүмкіндік береді.

Түптеп келгенде, кездесулердің маңызы олардың өзімен емес, нақты нәтижелерімен — жаңа жобалармен, инвестициялармен, технологиялармен және ел ішінде дамитын құзыреттермен өлшенеді.

Бұл тәсіл Тоқаевтың 2026 жылғы 28 қазандағы «Қазақстанның жаңа тарихи кезеңіндегі өзекті міндеттер» атты Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген мақсаттарға сәйкес келеді.

Жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылымды дамыту жаңа экономиканың негіздерінің бірі ретінде қарастырылады. Әңгіме технологияларды сатып алудан оларды өнеркәсіпте, мемлекеттік басқаруда және цифрландыру өнімділікті арттырып, шығындарды қысқарта алатын басқа да салаларда іс жүзінде қолдануға көшу туралы болып отыр.

Халықаралық өзара іс-қимылдың мысалдарының бірі — қазақстандық инженерлік команда қатысатын Higgsfield компаниясы.

2026 жылдың қазанында NVIDIA мен TCV венчурлық компаниясы стартаптың кеңейтілген инвестициялық раундына қосылды. Бұған дейін, тамызда, компания 5,4 млрд доллар бағалау кезінде 400 млн доллар инвестиция тартқан болатын.

Higgsfield тарихы Қазақстанда жұмыс істейтін мамандардың жаһандық нарықта сұранысқа ие технологиялық өнімдерді жасауға қатыса алатынын көрсетеді.

Сонымен қатар елде жеке есептеу базасы дамып келеді. Alem.Cloud ұлттық кластері мемлекеттік органдарға, ғылыми институттарға, университеттерге, стартаптар мен жеке компанияларға есептеу қуаттарын ұсынады.

Оның ресурстарының 90%-дан астамы 50-ден астам ұйым арасында бөлінген. Бұл инфрақұрылымды тек ірі жобалар үшін ғана емес, сонымен қатар зерттеулер жүргізу, модельдерді оқыту және ел ішінде қолданбалы шешімдер әзірлеу үшін пайдалануға мүмкіндік береді.

Мұндай экожүйені қалыптастыру жабдыққа инвестиция салумен ғана шектелмейді, ғылыми әлеуетті де дамытуды талап етеді.

Қазақстанның зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындары 2018 жылғы 72,2 млрд теңгеден 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге дейін өсті. Бұл — номиналды мәнде 3,6 есе өсім.

Келесі кезеңде ғылыми әзірлемелерді бизнес қажеттіліктерімен және халықаралық технологиялық жобалармен тиімдірек байланыстыру қажет.

Халықаралық ынтымақтастық ұзақ мерзімді нәтиже беруі үшін инженерлік құзыреттерді нығайтуға, жаңа өнімдер жасауға және қазақстандық цифрлық шешімдердің экспортын кеңейтуге ықпал етуі тиіс.

Қазақстан IT-қызметтер экспортын 5 млрд долларға жеткізуді көздейді: Тоқаевтың цифрлық экономика жөніндегі амбициялары

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының хабарлауынша, Қазақстан 2030 жылға қарай IT-қызметтер экспортын 5 млрд долларға дейін арттыруды мақсат етіп отыр.

2025 жылы бұл көрсеткіш 1,142 млрд долларға жетті. Бұл 2020 жылғы деңгейден 34 есеге жуық жоғары. Бес жыл ішінде цифрлық қызметтер шағын сегменттен сыртқы сауданың елеулі бағытына айналды, деп атап өтті жарияланым авторлары.

Мақсатқа жету үшін қазіргі экспорт көлемін төрт еседен астам ұлғайту қажет.

Бұл шетелдік тапсырыс берушілермен жұмыс істейтін компаниялардың санын көбейтумен ғана емес, сонымен қатар әртүрлі елдердегі клиенттер пайдаланатын және тұрақты түрде ақы төлейтін өнімдер әзірлеуге негізделген модельге көшумен байланысты.

Өсімді жасанды интеллект, бұлтты сервистер, автоматтандыру, киберқауіпсіздік және деректерді талдау салаларындағы сұраныс қолдай алады.

Президент Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында цифрлық экономика мен жасанды интеллектіні іс жүзінде қолдану жаңа экономиканы қалыптастыру бағыттары ретінде белгіленген.

Экспорттық мақсатқа жету үшін технологиялар тек IT-компанияларда ғана емес, өнеркәсіпте, энергетикада, логистикада, ауыл шаруашылығында және мемлекеттік қызметтерде де қолданылуы қажет.

Мұндай сұраныс кейін шетелдік клиенттерге ұсынуға болатын шешімдерді қалыптастыруға көмектеседі.

2025 жылы Қазақстанның IT-қызметтер экспортынан түскен кірісі осындай қызметтердің импортына жұмсалған шығындардан 2,6 еседен астам жоғары болды. Бұл сектордың цифрлық қызметтер бойынша сыртқы сауданың оң сальдосын қалыптастырып отырғанын білдіреді.

Сонымен бірге компаниялар тек тапсырыстарды орындаумен шектелмей, өздерінің масштабталатын өнімдерін жасап, зияткерлік меншік құқықтарын сақтап, тұрақты кіріс алуы керек.

Ол үшін капитал, есептеу ресурстары, білікті мамандар және жаһандық сату арналарына қолжетімділік қажет.

Жеті жыл ішінде зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындар 2018 жылғы 72,2 млрд теңгеден 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге дейін өсті.

Қаржыландырудың артуы жаңа технологияларды жасауға негіз қалыптастырады. Алайда экспортты өсіру үшін зерттеу нәтижелерін коммерцияландыру маңызды.

5 млрд долларлық көрсеткіш қазақстандық компаниялардың өз өнімдерін жасап, шетелдік нарықтардан тұрақты кіріс алу мүмкіндігі кеңейген жағдайда ғана нақты мақсатқа айналады.

Data Center Valley: әлемдік БАҚ Қазақстанның цифрлық экономиканы қалай дамытып, жаһандық бизнесті тартуға ұмтылып отырғанына назар аударды

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының материалында Екібастұздағы Data Center Valley жобасы Қазақстанның есептеу инфрақұрылымын дамыту жөніндегі негізгі бастамалардың бірі ретінде қарастырылады.

Алаң үлкен көлемдегі ақпаратты өңдеуге, жасанды интеллект модельдерін оқытуға және цифрлық сервистердің жұмысын қамтамасыз етуге қажетті деректер орталықтары мен қуаттарды біріктіруі тиіс.

Жобаның дамуы ірі есептеу кешендерін энергетикалық ресурстармен қамтамасыз ету мүмкіндігімен байланысты.

Жобаның міндеті — қуаты кемінде 1 ГВт болатын есептеу кешенін құру. Алаңды дамытудың ұзақ мерзімді бағдары — қуаты 5 ГВт болатын кластер қалыптастыру.

2027 жылы жалпы қуаты 300 МВт болатын деректер орталықтарын пайдалануға беру жоспарланып отыр. Бұл — жоспарланған кезеңдер мен мақсаттар, қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған қуаттар емес.

Оларды жүзеге асыру үшін қосалқы станциялар, электр беру желілері, резервтік қуат көздері, салқындату жүйелері, талшықты-оптикалық байланыс және киберқауіпсіздіктің жоғары стандарттары қажет болады.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында электр энергиясымен қамтамасыз етілу мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігі мен экономикалық егемендігінің шешуші факторына айналғанын атап өтті.

Сонымен қатар жаңа цифрлық экономиканы дамыту және жасанды интеллектіні іс жүзінде қолдану бағыты белгіленді.

Сондықтан жаңа есептеу алаңдары электр энергиясын өндіру мен электр желілерінің дамуымен қатар жүруі тиіс. Бұл ретте олар өнеркәсіп пен халық үшін қосымша тапшылық туғызбауы керек.

Data Center Valley жобасының экономикалық әсері нысандардың нақты іске қосылуына, қолжетімді қуатқа, тарифтерге және ұзақ мерзімді клиенттердің болуына байланысты болады.

Деректер орталығы автоматты түрде экспорттық бизнеске айналмайды: оператор есептеу қызметтерін бәсекеге қабілетті шарттармен сатуы қажет.

Ішкі сұраныс та маңызды. Alem.Cloud ұлттық кластері мемлекеттік органдарға, ғылыми институттарға, жоғары оқу орындарына, стартаптар мен компанияларға ресурстар ұсынып келеді. Оның қуаттарының 90%-дан астамы 50-ден астам ұйым арасында бөлінген.

Жобаның экономикалық нәтижесі сенімді энергиямен жабдықтауға, есептеу қызметтерінің бәсекеге қабілетті құнына және клиенттер санына байланысты болады.

Қазақстан үшін алаңның тек халықаралық тапсырыс берушілерге ғана емес, университеттерге, стартаптарға және өнеркәсіпке де қолдау көрсетуі ерекше маңызды.

NVIDIA компаниясының 45 мың үдеткіші және Тоқаевтың стратегиясы: Қазақстан есептеу қуаттарын экспорттай ала ма?

Firebird компаниясы NVIDIA Grace Blackwell сериясының 45 мың үдеткішін жеткізу үшін АҚШ-тың экспорттық лицензиясын алды.

Жабдық компанияның қазақстандық телекоммуникациялық серіктесімен бірлесіп Екібастұздағы Data Center Valley алаңында жүзеге асырып жатқан есептеу инфрақұрылымының бірінші кезеңіне арналған.

Қазақстанда жасанды интеллектіні дамытуға бағытталған ірі технологиялық жоба туралы британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымы хабарлады.

Жарияланым авторлары NVIDIA Blog ресми блогына сілтеме жасай отырып, осы кластағы үдеткіштердің жасанды интеллектіні оқыту мен ірі модельдерді пайдалануды қоса алғанда, елеулі есептеу ресурстарын талап ететін міндеттерде қолданылатынын атап өтті.

Мұндай көлемдегі жабдық жеткізілімі жоғары өнімді есептеу кластерін қалыптастырудың маңызды элементіне айналып, халықаралық клиенттер мен қазақстандық әзірлеушілер үшін есептеу ресурстарына қолжетімділікті кеңейтуі мүмкін.

Компания бірінші кезеңді коммерциялық пайдалануға беруді 2027 жылдың үшінші тоқсанына жоспарлаған.

Қазақстан Президенті халыққа жақында жасаған Жолдауында есептеу инфрақұрылымын дамытуды жаңа экономиканы қалыптастыру және жасанды интеллектіні іс жүзінде қолдану міндеттерімен байланыстырды.

Белгіленген бағыттардың қатарында суперкомпьютерлердің жұмысы, үшінші кешенді іске қосу, деректер орталықтарын құру және нақты секторды цифрландыру бар.

Үдеткіштер — осы жүйенің бір элементі ғана. Олар цифрлық трансформацияның дербес нәтижесі болып саналмайды.

Жасанды интеллект инфрақұрылымының толыққанды жұмыс істеуі үшін өзара байланысты барлық деңгей қажет: электр энергиясы, заманауи чиптер, деректер орталықтары, модельдер және қолданбалы сервистер.

Мысалы, Alem.Cloud ұлттық кластері қазірдің өзінде мемлекеттік органдарға, ғылыми институттарға, университеттерге, стартаптар мен компанияларға есептеу ресурстарын ұсынып келеді. Қуаттардың 90%-дан астамы 50-ден астам ұйым арасында бөлінген.

Бұл тәжірибе жаңа ресурстарды ел ішінде пайдаланудың бағдарлы үлгісі бола алады.

Жаңа жабдықтың нәтижесін нақты іске қосылғаннан кейін есептеу ресурстарының қолжетімділігі, жүктемесі, қызмет құны және оның негізінде жасалған өнімдер арқылы бағалауға болады.

Қазақстан есептеу қуаттарын экспорттайды: Тоқаевтың цифрлық экономика бағытының келесі кезеңі

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының жарияланымында Қазақстанның салынып жатқан есептеу инфрақұрылымын дербес экспорттық бағытқа айналдыра алу мүмкіндігі қарастырылады.

Әңгіме шетелдік компанияларға жасанды интеллект модельдерін оқыту және пайдалану үшін серверлер мен үдеткіштерге қолжетімділікті сатуға қатысты.

Мұндай модельде ел тек электр энергиясы мен деректер транзитін ғана емес, сонымен қатар қосылған құны жоғары цифрлық қызметті экспорттайды.

Генеративті жасанды интеллектінің, корпоративтік аналитиканың және автоматтандырудың таралуына байланысты есептеу ресурстарына халықаралық сұраныс артып келеді.

Компанияларға модельдерді әзірлеу және іске қосу үшін ресурстар қажет, бірақ олардың барлығы деректер орталықтарын өз бетінше салуға және қымбат жабдық сатып алуға дайын емес, деп атап өтеді басылым.

Қазақстан мұндай қызметтерді ұсына алады. Ол үшін бәсекеге қабілетті баға, сенімді энергиямен жабдықтау, сапалы байланыс және деректермен жұмыс істеудің түсінікті ережелері қажет.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев цифрлық инфрақұрылымды жаңа экономиканың негізі ретінде қарастырады. Бұл туралы ол халыққа Жолдауында айтты.

Практикалық міндет — есептеу ресурстарын бизнесте, ғылыми зерттеулерде және мемлекеттік жүйелерде пайдалануды қамтамасыз ету, сондай-ақ олардың негізінде экспорттық өнімдер жасау.

Ірі алаңдарды дамыту кезінде жергілікті кәсіпорындар мен әзірлеушілердің қажеттіліктерін ескеру маңызды.

Есептеу ресурстарына қолжетімділіктің жұмыс істеп тұрған мысалы — NVIDIA үдеткіштері негізіндегі Alem.Cloud ұлттық кластері.

Оның ресурстары мемлекеттік органдарға, ғылыми институттарға, жоғары оқу орындарына, стартаптар мен компанияларға ұсынылған. Қуаттардың 90%-дан астамы 50-ден астам ұйым арасында бөлінген.

Бұл ел ішінде есептеу ресурстарына сұраныстың бар екенін көрсетеді.

Сонымен бірге шетелдік клиенттер сервистің қолжетімділігін, сұраныстарды өңдеу жылдамдығын, деректердің қорғалуын, жүйелердің резервтелуін және техникалық қолдаудың сапасын бағалайды.

Жеті жыл ішінде зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындар 2018 жылғы 72,2 млрд теңгеден 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге дейін өсті.

Бес жыл ішінде IT-қызметтер экспорты 34 есеге жуық ұлғайды: 2020 жылғы 33,5 млн доллардан 2025 жылы 1,142 млрд долларға дейін.

Бұл цифрлық сектордың кеңейіп келе жатқанын және есептеу қызметтерін экспорттауға мүмкіндік бар екенін растайды.

Жаңа сегмент деректер орталықтарының жүктемесін қамтамасыз ету, бәсекеге қабілетті тарифтер ұсыну және жеке құзыреттерді дамыту жағдайында ғана табыс көзіне айнала алады.

Ұзақ мерзімді нәтиже серверлердің қуатымен ғана емес, ел ішінде жасалатын қосылған құнның үлесімен де анықталады.

Каспий арқылы өтетін кабель және Тоқаевтың цифрлық экономикасы: әлемдік БАҚ Қазақстанның жаһандық нарықпен байланысын нығайтуы туралы

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының жарияланымында Орталық Азияны, Кавказды және Еуропаның желілерін байланыстыратын цифрлық дәліздің жаңа буынына айналуы мүмкін Транскаспий талшықты-оптикалық желісін дамытуға назар аударылады.

Суасты учаскесінің ұзындығы шамамен 380 шақырымды құрайды, ал жобалық өткізу қабілеті 400 Тбит/с-тан асады.

Маршрутты дамыту Қазақстан арқылы өтетін трафик транзитін екі еседен астам арттырып, 21,6 Тбит/с-қа дейін жеткізуі мүмкін.

Деректер орталықтары мен цифрлық сервистер үшін бұл желінің маңызы оның өткізу қабілетімен ғана шектелмейді.

Коммерциялық нәтиже жерүсті желілеріне және халықаралық трафик алмасу нүктелеріне қосылуға, маршрутизацияны баптауға, сондай-ақ арнаның операторлар мен клиенттер үшін қолжетімді болуына байланысты.

Осы шарттар орындалған жағдайда маршрут халықаралық деректер алмасудың тұрақтылығын арттырып, Қазақстанда бұлтты және есептеу сервистерін орналастыру мүмкіндіктерін кеңейте алады.

Каспий теңізінің түбімен талшықты-оптикалық магистраль тартуды аяқтау деректер орталықтары мен суперкомпьютерлермен қатар цифрлық инфрақұрылымның маңызды элементтерінің бірі болып табылады.

Бұл кабель жобасын кеңірек міндетпен — жаңа цифрлық экономиканы қалыптастыру және технологияларды коммерциялық тұрғыдан пайдалану үшін жағдай жасау міндетімен байланыстырады.

Маршруттың дамуы телекоммуникация саласының кеңеюіне сүйенеді.

Соңғы үш жылда осы салаға салынған инвестициялар 1 трлн теңгеден асты, мобильді интернеттің орташа жылдамдығы 75%-ға, ал трафик көлемі 67%-ға өсті.

Бұл көрсеткіштер ел ішіндегі деректерді тасымалдауға сұраныстың артып келе жатқанын көрсетеді.

Халықаралық дәліз үшін кабельдің сенімділігі, деректерді тасымалдау құны, жерүсті инфрақұрылымының сапасы және Каспийдің екі жағындағы операторлардың үйлесімді жұмысы да маңызды.

Соңғы жеті жылда Қазақстанда интернетке қолжетімділік халықтың 97,5%-ына жетті. Бұл цифрлық қызметтерді пайдаланушылардың ішкі базасын кеңейтеді.

Тоқаев цифрлық экономикаға басымдық береді: жасанды интеллект өнеркәсіптің өнімділігін арттырады

Қазақстан жасанды интеллектінің жаһандық нарығында тек есептеу қуаттарын орналастыру алаңы ретінде ғана емес, цифрлық өнімдерді әзірлеуші ретінде де орын алуға ұмтылып отыр.

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының жарияланымында халықаралық технологиялық компаниялардың елге деген қызығушылығы артып келе жатқаны атап өтіледі.

Энергетикалық инфрақұрылымды дамыту, суперкомпьютерлерді іске қосу және отандық IT-компаниялардың өсуі экономикалық трансформацияның жаңа кезеңіне негіз қалыптастырады.

Өзгерістердің ауқымы IT-экспорт динамикасынан байқалады.

2020 жылы осы саладағы қызметтер экспорты 33,5 млн долларды құраса, 2025 жылы 1,142 млрд долларға жетті.

Бұл енді жай ғана ішкі нарықтың дамуы емес: қазақстандық компаниялар халықаралық деңгейге шығып, цифрлық шешімдер дербес табыс көзіне айналып келеді.

Елде электрондық үкіметтің де елеулі базасы қалыптасты: мемлекеттік қызметтердің 90,3%-ы цифрлық форматта көрсетіледі, халықтың 97,5%-ы интернетке қол жеткізе алады.

Ендігі міндет — жинақталған тәжірибені келесі деңгейге көтеру: жасанды интеллектіні өндірісте, көлікте, энергетикада және ауыл шаруашылығында енгізу.

Мұндай тәсіл Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың цифрлық экономиканы қалыптастыру бағытына сәйкес келеді.

Мемлекет басшысы 28 қазандағы Жолдауында жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды іс жүзінде қолдануды экономикалық дамудың бағыттарының бірі ретінде белгіледі.

Жаңа технологиялық циклдің негізгі жобаларының бірі — Екібастұздағы Data Center Valley.

Бірінші кезеңде қолжетімді қуат 300 МВт болады, ал болашақта алаңды 1 ГВт-қа дейін кеңейту мүмкіндігі қарастырылған.

Бастапқы кезеңді коммерциялық пайдалануға беру 2027 жылдың үшінші тоқсанына жоспарланған.

2026 жылдың маусымында Қазақстан жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылым саласындағы жалпы көлемі 10 млрд долларға дейінгі негіздемелік келісімдер туралы да жариялады.

Жоспарлардың қатарында 100 мыңға дейін графикалық процессорды қамтуы мүмкін ірі есептеу кластерін құру бар.

Технологиялық экожүйенің дамуына мысал ретінде генеративті видео саласында жұмыс істейтін Higgsfield стартапын атауға болады.

2026 жылдың тамызында компания 5,4 млрд доллар бағалау кезінде 400 млн доллар инвестиция тартты. Қазан айында компания NVIDIA мен TCV тарапынан қосымша инвестициялар туралы жариялады.

Қазақстанда жобаның 300-ден астам маманнан тұратын командасы жұмыс істейді.

Бұл тәжірибе елдің жаһандық жасанды интеллект индустриясына тек энергия мен инфрақұрылым жеткізуші ретінде ғана емес, сұранысқа ие технологиялар жасайтын орталық ретінде де қатыса алатынын көрсетеді.

Келесі кезең — осы әлеуетті өнімділіктің артуына және экономикалық өсудің жаңа көздеріне айналдыру.

Жасанды интеллект энергетикадағы тоқтап қалуды қысқартып, логистиканы оңтайландырып, өнеркәсіптің тиімділігін арттырып, аграрлық секторға ресурстарды ұтымды пайдалануға көмектесе алады.

Қазақстан үшін ендігі басты мәселе — елдің ірі технологиялық жобаларды тарта алатынында емес, олардың экономикалық әсерінің қандай үлесін отандық компаниялар, мамандар және нақты салалар алатынында.

Дәл осы фактор жасанды интеллектіге деген қазіргі қызығушылықтың тұрақты технологиялық экономикаға айналуын анықтайды.

Өнеркәсіпке арналған жасанды интеллект және цифрлық экономика: Қазақстан Тоқаевтың стратегиясын іс жүзінде қалай жүзеге асырып жатыр?

Жасанды интеллект Қазақстан үшін технологиялық дамудың жаңа бағыты ғана емес, экономиканы қайта құру құралына айналып келеді.

Ел өнеркәсіпте, энергетикада, көлікте және білім беру саласында жасанды интеллектіні енгізуге басымдық беріп, өнімділікті арттыруды және жоғары қосылған құны бар өнімдер шығаруды көздейді.

Қазақстанның жасанды интеллект стратегиясына арналған материалында британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымы бұл бағыт халықаралық сарапшылар мен технологиялық бизнес назарын аударып отырғанын атап өтті.

Басты сын-қатер — жекелеген цифрлық жобалардан жаңа технологияларды нақты секторда жүйелі түрде қолдануға көшу.

Бұл Қазақстан үшін ерекше маңызды, өйткені елдің бәсекеге қабілеттілігі тек табиғи ресурстардың болуымен емес, оларды тиімді пайдалануымен, өңдеу деңгейімен және күрделі өнімдер жасау қабілетімен анықталуы тиіс.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев еңбек өнімділігін арттыру мен өнеркәсіптік базаны жаңғыртуды экономикалық өсудің негізгі шарттарының бірі ретінде белгіледі.

Жасанды интеллектіні іс жүзінде енгізу осы бағыттың бір бөлігіне айналып отыр.

Үкіметке пилоттық шешімдерден коммерциялық қолдануға көшуді жеделдету, кешенді цифрлық трансформация жүргізілетін кәсіпорындарды анықтау және салалық деректер базаларын дамыту тапсырылды.

Бұл тәсіл жекелеген цифрлық сервистермен тәжірибе жүргізуден кәсіпорындардағы жүйелі өзгерістерге көшуді көздейді.

Жасанды интеллект инженерлерге өндірісті дәлірек жоспарлауға, жабдықтың ақауларын апат болғанға дейін анықтауға, шикізат пен энергия шығынын қысқартуға көмектесе алады.

Логистикада тасымалды басқаруды жақсартып, ауыл шаруашылығында су мен басқа ресурстарды ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Қазақстанда IT мамандарын даярлау жұмыстары да дамып келеді.

Елде жасанды интеллект саласындағы зерттеулер мен оны іс жүзінде қолдануға бағытталған Qazaq AI Research University жұмысын бастады.

Оқу бағыттарының қатарында машиналық оқыту, өнеркәсіптік жасанды интеллект, интеллектуалды жүйелер, инженерия және жасанды интеллект қауіпсіздігі бар.

Алғашқы кезеңде университет бакалавриат пен магистратураға 528 студент қабылдады.

Маңызды міндет — академиялық зерттеулерді кәсіпорындардың қажеттіліктерімен және әзірлемелерді коммерцияландырумен байланыстыру.

Мұндай ауысудың экономикалық негізі қазірдің өзінде қалыптасып келеді.

2025 жылы Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 1,142 млрд долларға жетті. 2020 жылы бұл көрсеткіш 33,5 млн доллар болған.

Отандық цифрлық шешімдер елден тыс жерлерде де қолданылады, ал технологиялық компаниялар халықаралық нарыққа біртіндеп шығып келеді.

Инфрақұрылымды дамыту да қажетті шарт болып қала береді.

Суперкомпьютерлік кластерлер мен деректер орталықтарының жобалары бизнеске, ғылымға және мемлекеттік жүйелерге есептеу ресурстарын ұсынуы тиіс.

Алайда жабдыққа салынған инвестицияның өзі экономикалық қайтарымға кепілдік бермейді.

Тұрақты нәтиже үшін білікті кадрлар, технологияларға қолжетімділік және нақты сектор тарапынан шешімдерге сұраныс қажет.

Қазақстанға деректер орталықтарын электр энергиясымен қамтамасыз ету және заманауи микрочиптерге қол жеткізу сияқты инфрақұрылымдық мәселелерді де шешуге тура келеді.

Сондықтан технологиялық стратегия есептеу қуаттарын, білім беруді, ғылыми зерттеулерді және жасанды интеллектіні өнеркәсіпте қолдануды біріктіруі керек.

Бұл трансформацияның нәтижесі жаңа технологиялардың кәсіпорындардың күнделікті жұмысына қаншалықты жылдам енетініне байланысты болады.

Қазақстанның міндеті — жасанды интеллект инфрақұрылымын құрумен ғана шектелмей, оны өнімділіктің өсуіне, жаңа жұмыс орындарына және дайын технологиялық шешімдер экспортына айналдыру.

NVIDIA Қазақстанға назар аударды: Тоқаев стратегиясындағы цифрлық экономиканың ерекше рөлі

Қазақстан энергетикалық ресурстарын технологиялық экспорттың жаңа көзіне айналдыра алады. Мұндай перспективаға жасанды интеллект индустриясының ірі ойыншылары қызығушылық танытып отыр.

NVIDIA басшысы Дженсен Хуанг елге алғашқы сапары кезінде Қазақстанның Еуропа үшін есептеу және жасанды интеллект орталықтарының біріне айнала алатынын мәлімдеді.

Бұл туралы жетекші шетелдік Global Banking & Finance Review басылымы хабарлады.

Елдің негізгі артықшылығы — энергетикалық базаның, географиялық орналасудың және дамып келе жатқан цифрлық инфрақұрылымның үйлесуі.

Жаһандық жасанды интеллект экономикасында есептеу қуаттарына қолжетімділік стратегиялық ресурсқа айналып келеді.

Қазақстан осы артықшылықты пайдаланып, қызметтер экспортын кеңейтуге және жаңа жоғары технологиялық салаларды құруға үміттенеді.

Бұл бағытты ілгерілетуде Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың экономиканы цифрлық трансформациялау саясаты маңызды рөл атқарады.

2026 жыл Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланды, ал жасанды интеллектіні дамыту өнімділікті арттырудың, өнеркәсіпті жаңғыртудың және экономиканы әртараптандырудың практикалық құралы ретінде қарастырылады.

Ең ірі жобалардың бірі — Екібастұздағы Data Center Valley.

Маусым айында Қазақстан американдық Firebird компаниясының қатысуымен және NVIDIA технологияларын пайдалана отырып, жасанды интеллект инфрақұрылымы саласында жалпы көлемі шамамен 10 млрд доллар болатын келісімдер жасасты.

Жоба ауқымды есептеу кластерін құруды көздейді. Алаңның қолжетімді қуаты болашақта 1 ГВт-қа дейін ұлғайтылуы мүмкін.

Бірінші кезеңді коммерциялық пайдалануға беру 2027 жылға жоспарланған.

Жобаның экономикалық мәні деректер орталықтарын салумен ғана шектелмейді.

Қазақстан тек энергия мен шикізатты ғана емес, есептеу қуаттарын, бұлтты қызметтерді және цифрлық шешімдерді де экспорттауға ұмтылып отыр.

Жобаға қатысты материалдарда келтірілген бағалаулар бойынша, мұндай инфрақұрылымды дамыту елге қосымша экспорттық кіріс әкеліп, халықаралық технологиялық компанияларды тартуы мүмкін.

Сонымен қатар жеке IT саласы да дамып келеді.

2025 жылы Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 1,142 млрд долларға жетті. 2020 жылы бұл көрсеткіш 33,5 млн доллар болған.

Бұл өсім цифрлық сектордың сыртқы экономикалық қызметтің дербес бағытына біртіндеп айналып келе жатқанын көрсетеді.

Жаһандық нарыққа арналған өнімдер жасайтын компаниялар да назар аудартады.

Солардың бірі — генеративті видео саласында маманданған Higgsfield.

2026 жылдың тамызында стартап 5,4 млрд доллар бағалау кезінде 400 млн доллар инвестиция тартты. Қазан айында NVIDIA компанияға инвестиция салатынын жариялады.

Бұл жағдай қазақстандық технологиялық экожүйенің халықаралық жасанды интеллект нарығын дамытуға тек инфрақұрылым арқылы ғана емес, бәсекеге қабілетті өнімдер жасау арқылы да қатыса алатынын көрсетеді.

Келесі міндет — жасанды интеллектіні экономиканың дәстүрлі салаларына енгізу.

Тау-кен өнеркәсібінде ол геологиялық деректерді талдауға және өндіру тиімділігін арттыруға көмектесе алады.

Энергетикада жүктемені болжауға және тоқтап қалуды қысқартуға, ауыл шаруашылығында су мен басқа ресурстарды пайдалануды оңтайландыруға мүмкіндік береді.

Қазақстан үшін бұл технологиялық инвестицияларды экономикадағы нақты өзгерістермен байланыстыру мүмкіндігі.

Халықаралық қызығушылық бастапқы жағдайларды қалыптастырады, алайда ұзақ мерзімді нәтиже мамандар даярлауға, жеке әзірлемелерді дамытуға және кәсіпорындардың жасанды интеллектіні күнделікті процестерге енгізу қабілетіне байланысты болады.

Есептеу инфрақұрылымы осылайша тұрақты өсім мен елдің бәсекеге қабілеттілігінің көзіне айнала алады.

Қазақстанның цифрлық экономикасын кім қалыптастырады? Әлемдік БАҚ Тоқаевтың жасанды интеллект кадрларына басымдық беруін түсіндірді

Жасанды интеллектінің болашағы тек қуатты компьютерлер мен инвестицияларға ғана емес, адамдардың жаңа технологияларды жұмыс барысында қаншалықты жылдам меңгеретініне де байланысты.

Қазақстан үшін бұл мәселе өнеркәсіпті жаңғырту, жеке технологиялық секторды дамыту және еңбек өнімділігін арттыру жөніндегі ауқымды міндеттің бір бөлігіне айналып отыр.

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының авторлары атап өткендей, ел жасанды интеллектіні университеттерден бастап өндірістік кәсіпорындарға дейін экономикалық өсудің қозғаушы күшіне айналдыруға ұмтылады.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллектіні енгізуді экономиканың тиімділігін арттыру құралы ретінде қарастырады.

Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңес отырысында ол елдер арасындағы бәсекелестік енді тек табиғи ресурстармен, капиталмен және нарықтармен ғана емес, өндіріс тиімділігін арттыру жылдамдығымен де анықталатынын атап өтті.

Үкіметке кешенді цифрлық трансформация жүргізілетін кәсіпорындарды анықтау, коммерциялық шешімдерді енгізуді жеделдету және салалық деректер базаларын дамыту тапсырылды.

Бұл тәсіл жекелеген тәжірибелерден технологияларды кәсіпорындарда жүйелі түрде қолдануға көшуді көздейді.

Жасанды интеллект инженерлерге өндірісті дәлірек жоспарлауға, жабдықтың ақауларын апат болғанға дейін анықтауға, шикізат пен энергия шығындарын азайтуға көмектесе алады.

Логистикада тасымалды басқаруды жақсартып, ауыл шаруашылығында су мен басқа ресурстарды ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Қазақстан мамандар даярлауды дамытып келеді.

Елде жасанды интеллект саласындағы зерттеулер мен практикалық қолдануға бағытталған Qazaq AI Research University жұмысын бастады.

Оқу бағыттарының қатарында машиналық оқыту, өнеркәсіптік жасанды интеллект, интеллектуалды жүйелер, инженерия және жасанды интеллект қауіпсіздігі бар.

Университет алғашқы кезеңде бакалавриат пен магистратураға 528 студент қабылдады.

Маңызды міндет — академиялық зерттеулерді кәсіпорындардың қажеттіліктерімен және әзірлемелерді коммерцияландырумен байланыстыру.

Мұндай ауысудың экономикалық негізі біртіндеп қалыптасып келеді.

2025 жылы Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 1,142 млрд долларға жетті. 2020 жылы бұл көрсеткіш 33,5 млн доллар болған.

Отандық цифрлық шешімдер елден тыс жерлерде де қолданылып, технологиялық компаниялар халықаралық нарыққа біртіндеп шығып келеді.

Инфрақұрылымды дамыту да қажетті шарт болып қала береді.

Суперкомпьютерлік кластерлер мен деректер орталықтарының жобалары бизнеске, ғылымға және мемлекеттік жүйелерге есептеу ресурстарын ұсынуы тиіс.

Алайда жабдыққа инвестиция салудың өзі экономикалық нәтиже алуға кепілдік бермейді.

Тұрақты даму үшін білікті кадрлар, технологияларға қолжетімділік және нақты сектор тарапынан сұраныс қажет.

Қазақстанға деректер орталықтарын электр энергиясымен қамтамасыз ету және заманауи микрочиптерге қол жеткізу сияқты инфрақұрылымдық міндеттерді де шешуге тура келеді.

Сондықтан технологиялық стратегия есептеу қуаттарын, білім беруді, ғылыми зерттеулерді және жасанды интеллектіні өнеркәсіпте қолдануды біріктіруі керек.

Табыстың басты өлшемі — іске қосылған цифрлық жобалардың саны емес, олардың экономикаға әсері.

Егер жаңа технологиялар кәсіпорындарға аз шығынмен көбірек өнім өндіруге көмектесіп, жергілікті мамандар сұранысқа ие өнімдер жасай алса, жасанды интеллект жеке сала ғана емес, Қазақстанның ұзақ мерзімді дамуының құралдарының біріне айналады.

Жасанды интеллект пен цифрлық экономикаға арналған заңдар: Қазақстан әлемдік серпіліс аясында ережелерді қалай қалыптастырып жатыр?

Қазақстанда жасанды интеллект пен цифрлық салаға арналған жеке құқықтық базаның қалыптасуына британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының авторлары назар аударды.

Жарияланымда 2029 жылға дейінгі жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кешенді жоспар нақты жол картасын қалыптастырғаны атап өтіледі.

Ал реттеу стандарттарын заңнамалық тұрғыдан бекіту республиканы алгоритмдердің ашықтығына кепілдік беретін әлемдегі екінші юрисдикцияға айналдырды. Бірінші орында — Еуропалық одақ.

2026 жылдың бірінші жартысында Цифрлық кодексті, жасанды интеллект туралы заңды, киберқауіпсіздік нормаларын және телекоммуникация нарығы мен деректер орталықтарына қатысты түзетулерді қамтитын заңнамалық өзгерістер пакеті қабылданды.

Сонымен қатар 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енген Конституцияда азаматтардың дербес деректерін қорғау құқығы бекітілді.

Алгоритмдердің мемлекеттік қызметтерде, білім беруде, қаржыда, медицинада, медиада және корпоративтік процестерде таралуына байланысты реттеудің қажеттілігі артып келеді.

Автоматтандырылған жүйелердің қателіктері пайдаланушылардың мүдделеріне әсер етуі мүмкін.

Ал генеративті модельдер синтетикалық кескіндерге, мәтіндерге, дауысқа және видеоға байланысты жаңа тәуекелдер туғызады.

Ережелер әзірлеушілер мен операторлардың жауапкершілігін анықтап, пайдаланушыларға автоматтандырылған шешімдердің қашан қолданылатынын түсіндіруі тиіс.

Президент Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында айтылған цифрлық экономика бағыты технологияларды дамытумен ғана емес, оларды мемлекеттік және коммерциялық процестерге іс жүзінде енгізумен байланысты.

Мұндай ауысудың қажетті шарты — сенім.

Азаматтар мен компаниялар деректердің қалай пайдаланылатынын, алгоритмнің шешімдері үшін кім жауап беретінін және қате болған жағдайда оны қалай түзетуге болатынын түсінуі керек.

Заңнамалық негіз адамның құқықтары, бостандықтары мен әл-ауқатының басымдығын бекітеді.

Ол тауарлар жасау және қызметтер көрсету кезінде жасанды интеллектінің қолданылатыны туралы хабарлауды, сондай-ақ синтетикалық контентті таңбалауды қарастырады.

Талаптар түсінікті әрі тәуекел деңгейіне сай болуы тиіс: ақпарат іздеуге арналған құрал мен маңызды қызметке қолжетімділікке әсер ететін алгоритмнің салдары бірдей емес.

Бизнес үшін болжамды ережелер ұзақ мерзімді инвестициялардың шарты болып табылады. Сонымен бірге реттеу адал әзірлеушілерге негізсіз кедергілер туғызбауы керек.

Соңғы жеті жылда Қазақстанда интернетке қолжетімділік халықтың 97,5%-ына жетті.

Цифрлық ортаның кеңеюіне қарай алгоритмдер мен дербес деректер пайдаланылатын жағдайлар да көбейіп келеді.

Сондықтан заңнаманың тиімділігі тәжірибемен анықталады: ақпаратты қорғау, сервистердің ашықтығы, шағымданудың жұмыс істейтін тетіктері және операторлардың жауапкершілігі маңызды.

Заң нарықтың шекарасын белгілейді, ал азаматтардың сенімі технологияларды нақты пайдалану барысында қалыптасады.

Physical AI: Тоқаевтың цифрлық экономика бағыты Қазақстан өнеркәсібін қалай өзгертеді?

Жасанды интеллект тек ақпараттық технологиялар саласын ғана емес, Қазақстан экономикасының негізін құрайтын салаларды да өзгерте алады.

Әңгіме жабдықты басқаруға, геологиялық деректерді талдауға, энергетикалық нысандардың жұмысын болжауға және өндірістік процестерді автоматтандыруға көмектесетін жүйелер туралы болып отыр.

NVIDIA басшысы Дженсен Хуангтың Қазақстанға алғашқы сапары кезінде талқыланған тақырыптардың бірі дәл осы Physical AI бағыты болды. Бұл туралы Global Banking & Finance Review басылымы хабарлайды.

Өндірістік өнеркәсібі дамыған, ірі аграрлық секторы және транзиттік әлеуеті бар Қазақстан үшін бұл бағыт ерекше мүмкіндіктер ашады.

Ел дайын технологияларды сатып алумен ғана шектелмей, өзі тәжірибесі мен өндірістік базасы бар салаларға арналған шешімдерді жасауға да қатыса алады.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллектіні дамытуды ұлттық басымдық ретінде белгіледі.

Бұл саясаттың маңызды міндеттерінің бірі — цифрлық трансформацияның нақты экономикалық нәтиже беруін қамтамасыз ету, кәсіпорындардың тиімділігін арттыруға көмектесу және бизнестің жаңа бағыттарын қалыптастыру.

Осы тұрғыда жасанды интеллект жеке технологиялық сала ретінде емес, бүкіл экономиканы жаңғырту құралы ретінде қарастырылады.

Әлеует бірнеше деңгейде қалыптасып келеді.

Қазақстанда суперкомпьютерлік қуаттар жұмыс істейді, ұлттық тілдік модельдер дамып, ауқымды есептеулерге арналған инфрақұрылым құрылып жатыр.

Екібастұздағы Data Center Valley жобасы қуатын болашақта 1 ГВт-қа дейін кеңейту мүмкіндігі бар ірі деректер орталығын дамытуды көздейді.

Жобаның бірінші кезеңін 2027 жылы іске қосу жоспарланған.

Алайда өнеркәсіптік жасанды интеллект үшін есептеу ресурстары ғана жеткіліксіз.

Өндірістік процестер туралы деректер, жаңа құралдармен жұмыс істей алатын инженерлер және шешімдерді тәжірибеде енгізуге дайын кәсіпорындар қажет.

Мысалы, сейсмикалық деректерді талдау жер қойнауын зерттеуді жақсарта алады.

Өндірісті интеллектуалды басқару жүйелері өндіру тиімділігін арттыруға, ал болжамдау алгоритмдері жабдықтың істен шығу қаупін алдын ала анықтауға көмектеседі.

Жеке технологиялық индустрияның дамуы цифрлық секторда да нәтиже беріп келеді.

2025 жылы Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 1,142 млрд долларға жетті. 2020 жылы бұл көрсеткіш 33,5 млн доллар болған.

Бұл интеллектуалдық өнімдер мен қызметтерді елден тыс жерлерде сатуға арналған мүмкіндіктердің кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.

Халықаралық технологиялық компаниялармен ынтымақтастық қосымша серпін бере алады.

Сонымен қатар ұзақ мерзімді мақсат тек инвестиция тарту емес, қазақстандық әзірлеушілерге, зерттеушілерге және стартаптарға жағдай жасау болып табылады.

Олар технологияларды жергілікті тілдерге, өндірістік жағдайларға және бизнес міндеттеріне бейімдей алады.

Қазақстанның физикалық жасанды интеллектінің дамып келе жатқан индустриясында өз орнын иеленуге мүмкіндігі бар.

Ол үшін энергетикалық ресурстарды, есептеу инфрақұрылымын, ғылыми құзыреттерді және нақты сектордың қажеттіліктерін біріктіру қажет.

Егер мұндай өзара іс-қимыл өлшенетін нәтиже берсе, жасанды интеллект өнімділікті арттыру мен ұлттық экономиканы әртараптандырудың маңызды факторына айнала алады.

Халықаралық рейтингтер цифрлық Қазақстанды жоғары бағалайды: Тоқаевтың бағыты жасанды интеллектіге дайындықта қалай көрініс табады?

Қазақстан жаһандық цифрлық күн тәртібіндегі позицияларын нығайтып келеді, ал халықаралық рейтингтер елдің жасанды интеллект пен электрондық үкіметті дамытудағы ілгерілеуін көрсетеді.

Британдық халықаралық қаржы-талдамалық Global Banking & Finance Review басылымының авторлары осы мәселеге назар аударды.

Oxford Insights мәліметтері бойынша, 2025 жылы Қазақстан Government AI Readiness Index рейтингінде 195 елдің ішінде 60-орынға ие болып, бір жылда 16 сатыға көтерілді.

Бұл елдің цифрлық даму саласындағы елеулі нәтижелерінің бірі және мемлекеттік басқару мен экономикада жасанды интеллектіні енгізуге дайындығының маңызды көрсеткіші.

Халықаралық валюта қорының 2026 жылы жарияланған зерттеуінде Қазақстан жасанды интеллектіні енгізуге дайындығы бойынша көптеген салыстырмалы мемлекеттерден озып тұрған дамушы елдердің қатарына жатқызылды.

Сонымен қатар сарапшылар реттеу мен инновациялық қызмет салаларында дамыған экономикалар деңгейіне дейінгі алшақтықты әлі де қысқарту қажет екенін атап өтеді.

Бұл қорытынды технологиялық прогресс үшін инфрақұрылыммен қатар жеке әзірлемелерді, құзыреттерді және жасанды интеллектіні қолдану ережелерін дамыту қажеттігін көрсетеді.

Тағы бір халықаралық бағдар электрондық мемлекеттік қызметтермен байланысты.

БҰҰ-ның E-Government Survey 2024 зерттеуінде Қазақстан электрондық үкіметтің даму деңгейі бойынша 193 мемлекеттің ішінде 24-орынға ие болып, онлайн-қызметтер индексі бойынша алғашқы ондыққа кірді.

Бұл нәтиже күрделі сервистерді дамытуға, процестерді автоматтандыруға және азаматтардың мемлекетпен өзара іс-қимыл сапасын арттыруға мүмкіндік беретін цифрлық негіздің қалыптасқанын көрсетеді.

Сонымен бірге Portulans Institute қатысуымен әзірленген Network Readiness Index 2025 рейтингінде Қазақстан 127 экономиканың ішінде 65-орынға орналасты.

Рейтингтің жекелеген көрсеткіштері бойынша ел цифрлық технологиялардың ықпалы мен мемлекеттік басқару сапасына қатысты жоғары нәтижелер көрсетеді.

Ал технологиялық құрамдас бөлік әлі де дамытуды қажет ететін бағыт болып отыр.

Бұл қол жеткізілген прогресті технологияларға, ғылыми зерттеулерге және бизнестің цифрлық құзыреттеріне инвестиция салумен нығайту қажеттігін білдіреді.

Осы жағдайда жасанды интеллектіні дамыту экономиканы жаңғыртудың келесі кезеңіне айналады.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев цифрландыру мен жасанды интеллектіні стратегиялық басымдықтар қатарына енгізіп, технологияларды іс жүзінде қолдануға назар аударып келеді.

Ең маңызды міндет — цифрлық шешімдердің еңбек өнімділігін арттыруын, өнеркәсіптің шығындарын азайтуын, логистиканы жақсартуын және экспортқа жаңа мүмкіндіктер ашуын қамтамасыз ету.

Қазақстан есептеу инфрақұрылымын кеңейтіп, суперкомпьютерлік қуаттарды дамытып, халықаралық технологиялық компанияларды ынтымақтастыққа тартып келеді.

Алайда рейтингтер мен ірі жобалардың өзі тұрақты нәтижеге кепілдік бермейді.

Өз позицияларын нығайту үшін елге жеке технологиялық экожүйені дамыту, мамандар даярлау және кәсіпорындарға жасанды интеллектіні күнделікті процестерге енгізуге көмектесу қажет.

Халықаралық бағалаулар Қазақстанның келесі даму кезеңіне қажетті цифрлық базасы бар екенін көрсетеді.

Ендігі басты өлшем — елдің қол жеткізген нәтижелерін өнімділіктің өсуіне, бәсекеге қабілетті өнімдерге және экономикалық өсудің жаңа көздеріне айналдыра алуы.