Қазақстан Республикасының Бас прокуроры Берік Асыловтың айтуынша, бүгінде жүйенің басты басымдығы – алдын ала әрекет ету.

«Бүгінде жасалған қылмысқа ғана жауап беру жеткіліксіз. Біздің ортақ міндетіміз – қауіп-қатерлердің алдын алу, құқық бұзушылықтардың себептерін жою және азаматтардың құқықтарын нақты қорғауды қамтамасыз ету», – деді Бас прокуратура басшысы.

Осы мақсатта Қылмыстық қауіптер мен қоғамдық қауіпсіздік тәуекелдерін болжау орталығы құрылды. Бұл құрал қылмыстың салдарымен күресуден оның алдын ала алдын алуға көшуге негіз болды.

«Орталық тәулік бойы криминогендік жағдайды талдайды, ықтимал қауіптер мен осал аймақтарды анықтайды, тәуекелдерді болжайды және олардың алдын алуға бағытталған нақты шараларды әзірлейді. Жеке бағыттардың бірі – қылмыстық қауіптердің жаңа түрлері мен тәсілдерін анықтау мақсатында шетелдік контентті мониторингтеу», – деп түсіндірді Берік Асылов.

Орталықтың аналитикалық жұмысы қазірдің өзінде нақты нәтижелерге айналып отыр. Ішкі істер министрлігі және әкімдіктермен бірлесіп, жасанды интеллект пен ұшқышсыз жүйелердің көмегі арқылы ел аумағында қылмыс жасау қаупі жоғары 360-тан астам орын анықталды. Бұл нүктелерде патрульдік қызмет күшейтіліп, шамамен 4 мың жарықтандыру құрылғысы және 3,5 мыңнан астам бейнекамера орнатылды.

«Бірінші жартыжылдықтың қорытындысы бойынша елдегі қылмыс деңгейі 11%-ға төмендеді. Адам өлтіру, қарақшылық, тонау, бопсалау, ұрлық және көшедегі қылмыстар саны азайды», – деді Бас прокурор.

Нашақорлық бизнесі мен қаржылық қылмыстарға қарсы күреске де ерекше көңіл бөлінуде. «Кибернадзор» жүйесі тыйым салынған заттарды насихаттайтын интернет-материалдарды тиімді түрде. 

«“Кибернадзор” жүйесі есірткіні насихаттау белгілері бар 10 мың материалды, оның ішінде 6 мыңнан астам есірткі дүкенін бұғаттады. Прокуратура органдары мен полицияның тиімді өзара іс-қимылының нәтижесінде 464 мыңнан астам дропперлік шот бұғатталып, 2,6 млрд теңгеден астам есірткіден түскен табысқа тыйым салынды», – деді Берік Асылов.

Интернет-алаяқтықпен күресте де айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізілді. Құқық қорғау органдары мен «Қазақтелеком» АҚ-ның бірлескен жұмысының арқасында онлайн-қылмыстардың өсу үрдісі тоқтатылып, олардың саны 9%-ға азайды.

«Құқық қорғау органдары мен «Қазақтелеком» АҚ-ның бірлескен күш-жігерінің арқасында 1 миллионнан астам күдікті қоңырау тоқтатылып, шетелдік 12 алаяқтық колл-орталықтың қызметі жолы кесілді. Мысалы, елордада прокуратураның бастамасымен байланыс операторы базасында құрылған Антиколл-орталық алаяқтардың қоңырауын 76 жастағы әйел оларға 21 млн теңге беруге дайындалып жатқан сәтте тоқтатты. Осылайша ақша сақталып қалды», – деп атап өтті Бас прокурор.

Сонымен қатар, Ұлттық банктің Антифрод-орталығы жалпы сомасы 2,9 млрд теңгеден астам күмәнді транзакцияны бұғаттады. Бұл операциялардың әрқайсысы қазақстандықтардың денсаулығы мен мүлкін қорғауға бағытталған нақты нәтиже болып табылады.

«Біздің мақсатымыз – қауіптің қылмысқа айналуын күтпей, оны алдын ала анықтау, себептерін жою және салдарының алдын алу. Конституциялық «Заң және Тәртіп» қағидатының практикалық мәні де осында. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бізге дәл осындай міндет қойып отыр», – деп қорытындылады Берік Асылов.

Бүгінде қылмысқа қарсы күрестегі нәтижелер таңдалған бағыттың дұрыстығын көрсетіп отыр. Заманауи технологияларды жүйелі түрде енгізу, мемлекеттік органдар мен жеке сектор арасындағы өзара іс-қимылды күшейту азаматтардың қауіпсіздігін жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді. Бұл Қазақстанда заң үстемдігі басты құндылық болатын қауіпсіз орта қалыптастыруға жол ашады.