Қазақстанда ғылымға бөлінген әр теңге қандай нәтиже беріп жатыр?

«Әділет» партиясы Фракциясының депутаты Т. Адамбеков Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбекке депутаттық сауал жолдап, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға бөлінетін мемлекеттік қаражаттың тиімділігіне қатысты нақты ақпарат беруді сұрады, деп хабарлайды SKO24.kz.

Депутаттың айтуынша, соңғы жылдары Қазақстанда ғылымды қаржыландыру көлемі айтарлықтай артқан. Үкіметтің ресми мәліметіне сәйкес, соңғы алты жылда республикалық бюджеттен ғылымға бөлінетін қаражат алты есеге өскен. Ал 2023 жылдан бастап ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын ішкі шығындар екі еседен астам артып, 2026 жылға қарай 121,5 млрд теңгеден 260 млрд теңгеге жеткен.

Сонымен қатар, 2025 жылы 241 инновациялық жобаның іске асырылғаны, 1 200-ден астам зерттеудің аяқталғаны және ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру бағдарламаларының кеңейтілгені хабарланған.

Алайда депутат ғылымға бағытталған мемлекеттік қаржының нақты экономикалық қайтарымы туралы ақпараттың жеткіліксіз екенін атап өтті. Оның мәліметінше, ғылыми-зерттеу жұмыстарының шамамен 80%-ы мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылады.

Осыған байланысты Т. Адамбеков мемлекет бөлген әр теңгенің қандай экономикалық нәтиже бергенін анықтауды сұрады. Атап айтқанда, ғылыми жобалардың қосылған құн қалыптастыруға, салық түсімдері мен экспорттық кірістердің өсуіне қосқан үлесі туралы ақпарат қажет.

Сондай-ақ өндіріске енгізілген, коммерцияланған немесе жеке инвестиция тартуға мүмкіндік берген ғылыми жобалардың үлесі туралы мәлімет сұралды.

Бұдан бөлек, ғылым мен технологиялардың жекелеген бағыттарының тиімділігіне салыстырмалы талдау жүргізіле ме деген мәселе көтерілді. Депутат қай салаларда экономикалық қайтарым жоғары екенін және практикалық нәтижесі төмен бағыттар анықталған жағдайда, олардың негізгі себептері қандай екенін сұрады.

«Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасында ғылым, білім және өндірістің өзара байланысын күшейтіп, экономика сұранысына тікелей жауап беретін бірыңғай «ғылым – білім беру – өндіріс» моделіне көшу көзделген.

Депутат министрліктен аталған мәселелер бойынша нақты ақпарат беріп, жауапты Конституциялық заң талаптарына сәйкес ұсынуды сұрады.