Қазақстандықтар Қозы Көрпеш – Баян Сұлу махаббатын ұлықтауда

15 сәуір күні Қазақстанда ерекше әрі жүрекке жылы мерекелердің бірі - Ғашықтар күні атап өтіледі. Бұл күн - сырттан енген мейрам емес, халқымыздың өз тарихы мен мәдениетінен бастау алатын төл мереке. Оның астарында терең мағына, ұлт жадында сақталған тағылымды оқиға және ғасырлар бойы ұмытылмай келе жатқан әсем аңыз жатыр, деп хабарлайды SKO24.kz.

Бұл мереке алғаш рет 2011 жылы аталып өте бастады. Ол көпшілікке белгілі ақпан айындағы Әулие Валентин күніне балама ретінде ұсынылды. Алайда мазмұны мүлде бөлек: мұнда сыртқы атрибуттардан гөрі шынайы сезім, ұлттық болмыс және тарихи жады алдыңғы орынға шығады. Бұл күн - қазақ даласында туған, махаббат пен тағдыр тоғысқан шынайы хикаяға арналған.

Ғашықтар күні көне эпостың кейіпкерлері - Қозы Көрпеш пен Баян Сұлу есімдерімен тығыз байланысты. Олардың махаббат тарихы - қазақ халқының ең көрнекті лиро-эпостық мұраларының бірі. Бұл аңыз ғасырлар бойы жыраулардың жырында, халық жадында сақталып, ұрпақтан ұрпаққа жетіп отырған.

Ертеде Сарыбай мен Қарабай атты екі дос өмір сүрген деседі. Олар бір-біріне серт беріп, болашақта дүниеге келетін балаларын атастырып, құда болуға келіседі. Бұл - сол заманның дәстүріне сай үлкен уәде еді. Алайда тағдырдың жазуымен Сарыбай аң аулау кезінде қаза табады. Ол өз ұлын көре алмай кетеді. Дегенмен артында қалған Қозы есімді бала ер жетіп, әкесінің аманатын білмей өседі. Ал Қарабайдың қызы Баян Сұлу байлық пен молшылықта, еркелік пен қамқорлықта тәрбиеленеді.

Жылдар өтіп, тағдыр екеуін табыстырады. Олар алғаш көрген сәттен-ақ бір-біріне ғашық болады. Бұл - шынайы, таза, ешбір есепсіз туған махаббат еді. Екі жастың сезімі уақыт өткен сайын тереңдей түседі. Әкелерінің баяғы уәдесі енді орындалатындай көрінеді.

Бірақ бәрі ойдағыдай бола бермейді. Қарабай өз шешімін өзгертіп, қызын батыр Қодарға бермек болады. Қодар - күшті, батыл, елге танымал жігіт. Ол бір кездері Қарабайдың малын аман алып қалып, үлкен жақсылық жасаған. Сондықтан Қарабай оны лайықты күйеу деп санайды. Алайда бұл шешім екі ғашықтың тағдырын күрт өзгертеді.

Қодар Қозы мен Баянның арасына түсіп, олардың жолына үлкен кедергі болады. Ақыры бұл қайғылы оқиғаға әкеледі - Қодар Қозыны өлтіреді. Осы сәттен бастап махаббат хикаясы трагедияға ұласады.

Баян Сұлу сүйіктісінен айырылғанына қарамастан, тағдырға мойынсұнбайды. Ол әділдік іздеп, кек алуға бел буады. Айлаға көшкен Баян Қодарға шарт қояды: егер ол өзі үшін мөлдір суы бар терең құдық қазып берсе, оған тұрмысқа шығатынын айтады. Қодар бұл ұсынысқа келісіп, іске кіріседі. Ол жұмыс істеп жатқанда, Баян оның қолына өзінің ұзын бұрымын ұстатады. Сәтін күткен қыз кенеттен бұрымын кесіп жібереді. Тепе-теңдігін жоғалтқан Қодар құдыққа құлап, қаза табады.

Алайда кек алу жүректегі қайғыны жеңілдете алмады. Сүйіктісінен айырылған Баян Сұлу қайғыға шыдамай, Қозы Көрпештің қабіріне барып, өз өмірін қияды. Осылайша олардың махаббат хикаясы мәңгілік мұңға айналады.

Бүгінде бұл аңыз тек қайғылы оқиға ғана емес, адалдықтың, сертке беріктіктің және шынайы сезімнің символы ретінде бағаланады. Қазақ халқы үшін бұл - махаббаттың ең биік өлшемдерінің бірі.

Алғаш рет бұл мереке аталып өткен жылы Алматы қаласында мыңдаған адам жиналып, аспанға жарық шамдар ұшырған. Бұл көрініс көпшіліктің есінде қалған ерекше әрі әсерлі сәттердің бірі болды.

Қазіргі таңда 15 сәуір - жастардың бір-біріне жылы сөз айтып, сыйлық беріп, сезімдерін ашық білдіретін күніне айналды. Әлеуметтік желілерде махаббат тақырыбындағы жазбалар көбейіп, түрлі челлендждер мен құттықтаулар таралуда. Мектептер мен жоғары оқу орындарында да бұл күнге арналған тәрбиелік іс-шаралар ұйымдастырылады.

Бұл мерекенің басты ерекшелігі - оның ұлттық негізінде жатыр. Мұнда сыртқы сән-салтанаттан гөрі ішкі сезім, рухани жақындық және адалдық жоғары бағаланады.

Сондықтан да 15 сәуір - махаббаттың қазақша үн қататын күні. Ол - терең сезімнің, шынайы адалдықтың және мәңгілік махаббаттың символы.