Неліктен СҚО-да кейбір кезекте тұрғандар үйді тез алады, ал басқалары жылдар бойы күтеді?

Солтүстік Қазақстан облысында тұрғындар арасында жиі көтерілетін сұрақ — неге кейбір кезекте тұрған азаматтар бірнеше жыл ішінде баспанаға қол жеткізсе, ал басқалары ондаған жыл бойы күтеді? Осы жағдайға байланысты «Отбасы банк» түсініктеме беріп, тұрғын үй кезегінің жұмыс істеу тәртібін түсіндірді, деп хабарлайды SKO24.kz.

2025 жылғы 24 мамырдан бастап Қазақстанда тұрғын үй заңнамасына енгізілген өзгерістер күшіне енді. Соған сәйкес, тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке алу функциясы әкімдіктерден «Отбасы банкке» берілді. Банк ұлттық даму институты мәртебесін алып, тұрғын үй кезегін орталықтандырылған түрде жүргізеді.

Бұған дейін кезек әкімдіктерде бөлек санаттар бойынша жүргізілетін (жетім балалар, көпбалалы отбасылар, әскери қызметкерлер және т.б.). Қазір барлық деректер «Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы» атты бірыңғай ақпараттық жүйеге біріктірілді. Бұл қайталанатын деректерді жоюға, автоматтандырылған тексеру жүргізуге және адами фактордың ықпалын азайтуға мүмкіндік берді.

Қазіргі уақытта тұрғын үй бөлу екі негізгі критерий бойынша жүзеге асырылады: кезекке тұрған күні және азаматтың әлеуметтік санаты.

Жалпы бөлінетін тұрғын үйдің кемінде 70%-ы басым санаттарға беріледі. Олардың қатарына мыналар кіреді: Ұлы Отан соғысының ардагерлері және оларға теңестірілген тұлғалар, басқа мемлекеттер аумағында өткен соғыс қимылдарының ардагерлері, жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар, көпбалалы отбасылар, мүгедек балалары бар отбасылар, I және II топтағы мүгедектігі бар азаматтар, жесірлер.

Кезек «Отбасы банкке» берілгеннен кейін ауқымды инвентаризация жұмыстары басталды. Бұл — кезекте тұрған азаматтардың деректерін толық тексеру процесі. Тексеру барысында отбасы құрамы, жылжымайтын мүліктің бар-жоғы және азаматтың мәртебесі нақтыланады.

Банк мәліметінше: 400 мыңнан астам адам инвентаризациядан өткен, шамамен 49 мың азамат тексеру процесінде, 74 мың адамның кезегі уақытша тоқтатылған, 16 537 адам есептен шығарылған, 75 456 өтініш беруші кезекке қоюдан бас тартылған.

Бас тартудың негізгі себептері — өтініш берушінің немесе отбасы мүшелерінің атында тұрғын үйдің болуы, сондай-ақ бір отбасы мүшелерінің бірнеше рет кезекке тұруы.

Әлеуметтік желілерде кейбір азаматтар жаңа жүйеге көшкеннен кейін кезектегі орындарының өзгергенін айтып жүр. Алайда банк өкілдері мұны жоққа шығарады.

Бұрын әр адам тек өз санаты ішіндегі кезек нөмірін көрсе, қазір барлық санат біріктірілген бірыңғай база қолданылады. Сондықтан жалпы кезектегі нөмір өзгергендей әсер қалдыруы мүмкін.

Негізгі маңызды фактор — кезекке тұрған жылы. Егер азаматтың кезегі жетсе, ол жалпы тізімдегі орнына қарамастан баспана ала алады.

Жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар: «2-10-20» бағдарламасы арқылы жеңілдетілген несие (бастапқы жарнаны жинап, өтініш беру арқылы), әкімдік салатын жалдамалы тұрғын үй арқылы (банк арқылы бөлу жүзеге асырылады), Бұл жағдайда банк кезегі жеткен азаматтарға SMS-хабарлама жіберіп, іріктеу нәтижесіне сәйкес баспана ұсынады.

Мамандардың айтуынша, кезекте тұрған әр азамат ең алдымен orken.otbasybank.kz порталында инвентаризациядан өтіп, деректерін жаңартуы қажет. Одан кейін таңдалған бағдарламаға байланысты әрекет жасау керек: жеңілдетілген несиеге қатысу немесе жалдамалы тұрғын үй бойынша SMS-хабарламаны күту.

2026 жылғы 13 сәуірдегі мәлімет бойынша, Солтүстік Қазақстан облысында ресми түрде тұрғын үйге мұқтаж 26 818 адам тіркелген.